Güvenlik

Gemi Üretim Prosesleri Esnasında Ortaya Çıkan Tehlikeler ve Alınması Gereken Tedbirler 5. Bölüm

Bakım Onarım
Tersane genelinde iş makinesi ve araçlarının bakım, onarım ve tamirinin yapılması işlemidir.

GMO İş Sağlığı ve Güvenliği Komisyon Raporu / 2007
Komisyon Üyeleri: Gülşah Koşar, Uğur Buğra Çelebi, Doğan Maden, Nihat Özdemir
Yüksel Akcan

Bakım Onarım

Tersane genelinde iş makinesi ve araçlarının bakım, onarım ve tamirinin yapılması işlemidir.

 

Risklerin Belirlenmesi:

* Bakımı yapan kişinin yetkinlik belgesinin olmaması

* Makinelerin elektrik tesisatının uygun olmaması

* Makinelerin gürültü ve titreşim değerlerinin istenilen değerlerin üzerinde olması

* Bakım sırasında sistem enerjisinin kesilmemiş olması

* Seyyar elektrikli cihazların yalıtımının uygun olmaması

* Bakım seyir tecrübesinde gemi kurallara göre tam donatılmalı

 

Alınması Gereken Önlemler:

* Bakım ve onarım işlemlerine başlanmadan önce gerekli ikaz levhaları konulmalı ve sistemin elektriği kesilmeli

* Bakım planına göre periyodik bakımlar yapılmalı

* Bakım ekibinin yapacağı bakımları makinenin cinsine göre günlük, haftalık veya aylık bakım talimatları doğrultusunda yapılmalı

* Bakım ve onarımlarda tespit edilen önemli hususlar kayda alınmalı, daha sonraki kontrollerde bu kayıtlara dikkat edilmeli

* Makine tezgah ve tesislerde normal çalışmalar esnasında görülen değişik durumlar, arızalar  kayda alınmalı, büyük revizyon ve bakım çalışmaları esnasında bu kayıtlardan istifade edilmeli

* Bakım ve onarım esnasında yapılmış olan değişikliklerden makineyi kullanan operatör haberdar edilmeli

* Bakım onarım yapılacak yer uygun aydınlatılmalı

* Bakım onarım işlerinde kullanılacak ekipman, standartlara uygun ve sertifikalı olmalı

* Makinelerde herhangi bir bakım ve onarım işlemi yapıldıktan sonra koruyucu düzenlerin yerlerine düzgün olarak takılmasına dikkat edilmeli ve bu hususta gerekli kontroller yapılmalı

* Önleyici bakım sistemlerinde koruyucuların düzgün denetimleri yapılmalı (Gevşek vidalar, aşınmış yataklar, kusurlu kablolar, pimlerin kaybolması ve benzeri durumlarda olduğu gibi) herhangi bir sorun çıkmadan önce kusurlar ve noksanlar varsa düzeltilmeli

* Basınçlı kazanlar ve kaplar basınç altında iken onarılmamalı

* Onarılacak tank veya depoların diğer tank veya depolarla olan bağlantıları kesilmeli

* İçinde parlayıcı, patlayıcı maddelerin bulunduğu kapların tamir bakımının yapıldığı durumlarda bu depolar tamamen temizlenmeli

* Elektrikli ve elektronik cihazların bakım, onarım ve kontrolü ehliyeti olmayan kişiler tarafından yapılmamalı

* İş ekipmanlarının bakım, onarım işleri ancak ekipman kapalı iken yapılmalı

 

Donatım İşleri

Geminin ön imalat aşaması bitiminden sonra teçhiz, ekipman ve makinelerin uygun olarak yerlerine yerleştirilmesi işlemlerinin tümüdür.

 

Risklerin Belirlenmesi:

* Donatım esnasındaki kaynak ve kesme işlemleri

* Donatım işlemleri sırasında çalışma alanlarının temiz tutulmaması

* Donatım işlerinde kullanılan malzemelerin gemi üstünde uygun şekilde depolanmaması

* Donatım işleri sırasında karanlık mahallerde çalışma

* Donatım işleri sırasında açık bırakılan alanların kapatılmaması

* Donatım işleri sırasında elektrik, oksijen ve kaynak kablolarının bir arada bulunması

* Kapalı alanlarda yapılan donatım işlemleri sırasında yanma ve patlama

* Kapalı alanlarda yapılan donatım işleri sırasında kullanılan kimyasallardan zehirlenme

* Donatım malzemelerinin gemiye elle taşınması

* Donatım işlemleri sırasında gemiden aşağı parça düşmesi

* Donatım işlemleri sırasından gemiden aşağı alev düşmesi

 

Alınacak Önlemler:

* Gemi üstünde yapılan donatım işlemleri sırasında çalışma alanları temiz tutulmalı

* Gemi üstündeki açıklıklar kapatılmalı ve/veya uyarıcı levha konulmalı

* Gemide yapılan sıcak işlemler sırasında etraftaki parlayıcı ve patlayıcı malzemeler uzaklaştırılmalı

* Gemide donatım işlemleri sırasında uygun şekilde taşıma yapması için işçiler bilinçlendirilmeli

* Gemide yapılan çalışmalarda elektrik kabloları ve oksijen hortumları ayrı şekilde ve düzgün bir biçimde hollerden geçirilmeli

* Mazotlu ve yağlı olan tankların dışına bu konuda uyarıcı işaretler asılmalı

* Gemin bordosunda yapılan kesme ve kaynak işlemleri sırasında kızak üstü bölgenin emniyeti sağlanmadan çalışılmamalı

* Gemide yapılan aydınlatmalarda 24 volt aydınlatma kullanılmalı

* Gemi üzerinde devrilmiş veya yan yatmış tüp bulundurulmamalı

* Gemi üzerinde katlar arası geçişlerde uygun merdiven kullanılmalı

* Gemi üzerinde parlayıcı ve patlayıcı malzeme depolanmamalı

 

Havuzlama

Havuza tamir amaçlı gelen gemilerin su altında kalan kısımlarında yapılması gereken (Pervane, dümen, şaft vb.) tamir işlemlerini gerçekleştirebilmek için gemilerin yüzen veya taş

havuzların içine alınarak "Takarya" adı verilen blokların üzerine oturtulması ile tamir edilmesi ve kuruya çıkarılması işlemidir.

 

Risklerin Belirlenmesi:

* Takaryaların geminin zayıf bölgelerine denk gelmesi

* Takaryalara oturtulma işlemi esnasında geminin tam olarak şahküle alınmaması

* Geminin römorkörler yardımı ile havuz içersine çekilirken kontrolden çıkması

* Halatların gemiden havuza verilmesi veya havuzdan çıkarken alınması esnasında çalışanların korkulukların dışına çıkması

* Havuza alma işlemi esnasında gemi personelinin dikkatsizliği

* Havuza alma operasyonu sırasında gerek gemi personelinin gerekse havuz personelinin iletişimindeki bozukluk veya yetersizlik.

 

Alınması gereken önlemler:

* Öncelikle gemi havuzlama işleminden önce gemiden takarya planı alınmalı ve ona en uygun pozisyonda takaryalar dikkatlice hazırlanmalı

* Operasyonda görevli havuz personeli gerekli eğitim ve yeterliliğe sahip kişilerden seçilmiş olmalı

* Havuzlama işlemindeki personel takım çalışmasına uygun kişilerden oluşturulmalı ve aralarında iyi iletişim sağlanmalı

* Geminin havuzlanması esnasında takarya planına ve takaryalara göre tam şahkülde olduğundan emin olunmadan havuz kuruya çıkartılmamalı, gerek görüldüğü durumlarda

dalgıçlar tarafından gemi altı kontrol edilmeli.

 

Denize İndirme

Kızak üstünde montajı ve dış kaplama boya işlemleri biten geminin sürtünme kuvvetini yenerek hareket etmesi sağlanıp, kaydırılarak denize indirilmesi işlemidir.

 

Risklerin Belirlenmesi:

* Kızak yağların eritilmesi işlemi

* Kızak yağlarının eritilmesi sırasında oluşan duman

* Gemi inişi sırasında denize insan düşmesi

* Gemi inişi sırasındaki organizasyon eksikliği

* Gemi inişi sırasında kullanılan teçhizatların çalışmaması

* Gemi inişi sırasında kızaklardan kaynaklanacak kazalar

* Denize iniş esnasında yapılan yanlış hesaplamalar

* Geminin kızaktan denize serbest inişi

* Kızağın gemiye veya birbirine sağlam tutturulamaması

* Kes sacının iyi kaynatılmamış olması

* Gemi iniş töreninde atılan havayı fişek gibi gürültülerden dolayı iskele ve sancaktaki kişilerin birbirlerinin komutunu duyamaması

* Geminin uygun stabilite hesabının yapılmaması

* Basınç dağılımının uygun olmaması

* Dümenin denize inerken iyi sabitlenmediğinden dolayı dönmesi.

 

Alınması Gereken Önlemler:

* Kızak yağları uygun kapalı bir kazan içinde eritilmeli

* Eritme işlemi, tersanenin uygun bir kısmında kontrollü olarak yapılmalı

* Eritme işlemi sırasında yangın söndürme cihazı ve su bulundurulmalı

* İskele üzerinde insan bulundurulmamalı

* Geminin iniş yönünde iniş için yeterli derece alan boş bırakılmalı

* Denize inişten önce şalomalar ve hidrolik krikolar test edilmeli

* İnme anında geminin çevresi tamamen boşaltılmalı

* Kızak uygun genişlik ve boyda seçilmeli ve geminin uygun yerine monte edilmeli

* Kızaklar arasında bulunan ve kızağı birbirine bağlayan profiller uygun yükseklikte olmalı

* Gemi inişi esnasında görevli dışında hiç kimsenin olaya işaretli veya sesli müdahalesi olmamalı ve iletişim için telsiz kullanılmalı

* Geminin kıç tarafı çevrilmeli ve yüzme konumuna getirilmeli

* Geminin denize indikten sonra stabilitesinin kontrol edilmesi ve yükleme durumu buna göre ayarlanmalı

* Geminin inişten sonra hız kontrolü yapılmalı

* Geminin iniş öncesi maksimum basınç kontrolü yapılmalı ve basıncı dağıtmak için kıça papet konulmalı

* Dümenin denize inmeden dümen lamaları ile iyice sabitlenmeli

 

İskele Kurma ve Sökme İşlemi

Risklerin Belirlenmesi:

* Yetersiz mukavemetteki malzeme kullanılması

* Kurulum aşamasında yeterli tecrübe ve eğitimde olmayan personelin kullanılması

* Kurulum veya söküm işlemleri esnasında personelin gerekli emniyet donanımları olmadan (emniyet kemeri, eldiven, vb) çalışması

* Kapalı mahallerde kurulum veya bozma yapılırken gerekli havalandırma ve gaz free işleminin yapılmaması

* İskele kurum ve sökümünde yanlış ve emniyetsiz kurulan iskeleler

* Kayma, takılma ve benzeri nedenlerle yüksekten düşme

* Titreşim riski

* Uygun olmayan duruş ve çalışma şekilleri

* İstenmeyen insan davranışları (dikkatsizlik, yorgunluk, aldırmazlık, anlama güçlüğü, öfke, kavga etmek)

* Kaygan ve portatif zemin

* Saha düzensizliği ve karışıklığı

* Korkulukların eksikliği

 

Alınması Gereken Önlemler:

* İskele kurum ve söküm işinde tüm malzeme ve bağlantılar iskele statiğine uygun olarak hesaplanmalı

* İskele kurum söküm işi tek bir taşeron tarafından yürütülmeli, her taşeronun bu işi kendine göre yapmasına müsaade edilmemeli

* İskele ile yüksekte çalışma yaparken emniyet kemeri kullanılmalı

* İskeleler 3 tarafı çevrili olarak kurulmalı

GMO İş Sağlığı ve Güvenliği Komisyon Raporu / 2007

Komisyon Üyeleri: Gülşah Koşar, Uğur Buğra Çelebi, Doğan Maden, Nihat Özdemir

Yüksel Akcan